Globalizacja visual kei: wprowadzenie do serii artykułów

plik - 05.06.2011 02:05

Seria artykułów "Globalizacja visual kei" zabierze fanów i badaczy w trzynastotygodniową podróż umożliwiającą poznanie visual kei - od zewnątrz i od środka.

Globalizacja visual kei: seria artykułów


Visual kei, tłumaczony jako "styl wizualny", to nurt japońskiej muzyki rockowej, którego głównym wyróżnikiem jest to, że zaliczane do niego zespoły występują w misternie zaprojektowanych kostiumach w androgynicznym stylu. Chociaż visual kei narodził się jako gatunek ukierunkowany głównie w stronę rocka, jego brzmienie ostatecznie rozszerzyło się na poprock, rock elektroniczny, zachodnią alternatywę i nawet metal, ciągle utrzymując charakterystyczną oprawę wizualną.

Chociaż wywodzi się ze sceny udergroundowej, z biegiem czasu nastąpił szybki rozwój visual kei w ramach japońskiej muzyki mainstreamowej, a w ostatnich latach także zagranicą. Ten międzynarodowy fenomen wywołał poruszenie na muzycznych scenach całego świata, powodując powstanie nowej publiczności niespodziewanie zwracającej uwagę na kraj, którego osiągnięcia muzyczne nie były dotąd dostrzegane. Pomimo tego nowo odkrytego zainteresowania, miłośnicy nurtu pozostali ogólnoświatową subkulturą. Mimo że visual kei kwitnie wyłącznie w Japonii, stał się bliski dla ogromnej ilości fanów na całym świecie; jednakże aktywność większości z niejapońskich fanów koncentruje się w intenecie. Mimo to rozkoszują się oni możliwością ucieczki od wymogów codziennego życia, szansą zdobycia przyjaciół w innych krajach i wyjątkowo unikalną muzyką. Jak wiele zespołów visual kei, tak i pracownicy tego przemysłu oraz fani w każdym zakątku globu uważają, że visual kei to nie tylko muzyka czy moda, ale i styl życia; taki, który należałoby oczyścić ze stereotypów oraz uchronić przed dyskryminacją, a w zamian zaoferować możliwość zyskania ogólnoświatowego uznania.


Słowo od autora


Jako długoletnia entuzjastka japońskiej muzyki, która miała okazję zapoznać się z tym zjawiskiem z kilku punktów widzenia, uważam visual kei za styl mogący przyciągnąć uwagę szerokiej rzeszy odbiorców, ale - jak wiele innych szalonych stylów w przeszłości, takich jak electronic czy hardstyle - jest on notorycznie pomijany przez mainstreamową publiczność z powodu bycia po prostu zbyt ekstrawaganckim i zbyt odmiennym. Może któregoś dnia marzenie o powszechnej akceptacji się spełni, ale w międzyczasie visual kei pozostaje częścią sceny undergoundowej.

Wielu fanów nie zdaje sobie sprawy z trudności związanych z promocją i organizacją koncertów zespołów za granicą, ani nie rozumie finansowych aspektów visual kei, zaczynając od niskich płac muzyków, kiepskiej sprzedaży i braku obecności w świadomości mainstreamowych odbiorców, aż po fakt, że wielu artystów ima się różnych prac, by wesprzeć swoją muzyczną karierę. Podczas gdy spora część świata muzycznego managementu i nawet prasy uważa te aspekty za coś, czego fani nie zawsze muszą być świadomi, ja nie mogę się z tym zgodzić. Moim zdaniem pełna wiedza na temat tego, jak ta scena naprawdę działa, umożliwi fanom całkowite docenienie nie tylko muzyki, ale i tych wszystkich ludzi, którzy poświęcają swój czas i ciężko pracują, by to wszystko było możliwe.

Kiedy po raz pierwszy odwiedziłam Japonię osiem lat temu, byłam jak wielu innych zagubionych fanów: wierzyłam, że visual kei to styl należący do mainstreamu i ukochany przez Japończyków. Byłam bardzo zaskoczona, kiedy odkryłam rzeczywistość: malutkie kluby, ci sami ludzie na różnych koncertach i bardzo mało legalnych źródeł zdobywania muzyki. Później, kiedy pytałam o visual kei, większość Japończyków nie miało pojęcia co to jest lub wybuchało śmiechem. Z biegiem czasu widziałam - zarówno w Japonii, jak i w Stanach Zjednoczonych - jak ta scena rosła, ale nigdy nie weszła na rynek muzyki mainstreamowej. Jej rozwój został zahamowany i mimo że jej popularność ulega wahaniom w zależności od publicznego zainteresowania, nigdy nie przekracza tego punktu.

Ta seria artykułów zaczynała jako dwudziestoośmiostronicowy, pisany przez pięć miesięcy referat na zajęcia z kultury japońskiej. Mój projekt został następnie wybrany na laureata nagrody 2011 CEPEX Japan studies research. Przed publikacją poddałam go modyfikacji i specjalnie na potrzeby JaME rozszerzyłam o nowy materiał.

W referacie zamierzałam omówić, jak powstało visual kei i jak zdobyło popularność za granicą, a także problemy, z jakimi ta scena musi się mierzyć. Przeprowadziłam ankietę i wywiady z fanami, prasą, organizatorami imprez i konwentów anime oraz ogółem populacji, porządkując empirycznie zebrane informacje (własne doświadczenia, obserwacje i wywiady), by określić, jak ten zróżnicowany muzyczny styl wygląda ze wszystkich punktów widzenia. Badając temat, byłam świadoma tego, jak mało informacji o visual kei jest dostępnych w języku angielskim i w dodatku jak mało istnieje wiadomości podanych w sposób naukowy, które można by wykorzystać w referatach naukowych. Po ukończeniu pracy zdecydowałam się opublikować jej wyniki, aby zaradzić powyższemu brakowi. Zachowałam wszystkie przypisy i odnośniki do źródeł oraz nie zmieniłam wykorzystywanego technicznego słownictwa w nadziei, że inni badacze piszący w przyszłości na ten temat uznają je za przydatne.


Harmonogram publikacji artykułów


I. 05 czerwca 2011: Globalizacja visual kei: wprowadzenie do serii artykułów
II. 12 czerwca 2011: Kulisy visual kei
III. 19 czerwca 2011: Rozkwit visual kei - Ameryka Północna i Południowa
IV. 26 czerwca 2011: Wywiad z Jimim Aomą
V. 3 lipca 2011: Rozkwit visual kei - Europa, Oceania i Azja Wschodnia
VI. 10 lipca 2011: Fragmenty wywiadów z muzykami
VII. 17 lipca 2011: Visual kei i anime
VIII. 24 lipca 2011: Biznesowa strona visual kei: fragmenty wywiadów
IX. 31 lipca 2011: Badając styl visual
X. 07 sierpnia 2011: Era cyfrowa: rynek zagraniczny
XI. 14 sierpnia 2011: Wywiad Kiwamu ze Starwave Records
XII. 21 sierpnia 2011: Teraźniejszość i przyszłość visual kei
XIII. 28 sierpnia 2011: Wyniki międzynarodowej ankiety na temat globalizacji visual kei (6 384 głosy)


Historia visual kei


Według autorów książki "Visual Kei no Jidai", pierwsze formy glam rocka pojawiły się w latach 70-tych w Anglii za sprawą Davida Bowie i T-Rex. Glam rock niedługo później przekroczył ocean i w 1973 roku został spopularyzowany w Stanach Zjednoczonych przez Kiss. Podczas gdy scena glamrockowa w Japonii nie przyjęła się aż do fazy "wielkich fryzur" w połowie lat 80-tych, amerykański thrash metal towarzyszył następnej fazie rozwoju japońskiej muzyki: pierwszej erze visual rocka. Później autorzy książki wymieniają przekształceń, jakie przeszedł visual kei w ciągu lat, które nastąpiły po okresie początkowym. Pierwsza era visual rocka trwała nieco ponad dekadę i była czasem narodzin takich rockowych zespołów, jak X JAPAN i LUNA SEA, jednych z największych artystów visualu do dzisiaj aktywnych muzycznie. Ten okres był definiowany przez mocną rockową muzykę połączoną z szalonymi kostiumami, makijażami oraz maksymalnie nastroszonymi włosami. W tym czasie swoje początki miał też "Nagoya kei", pierwsza odmiana "kote kei" czy inaczej "tradycyjnego stylu" visual kei. Wywodził się on z Nagoi w prefekturze Aichi i należące do niego zespoły, powstające w ciągu następnej dekady, miały charakterystyczny, ponury wygląd i zwracały uwagę tendencją do kończenia działalności, przy czym ich członkowie powracali w nowych formacjach, których składy tworzyła mieszanka muzyków należących do poprzednich grup.

Druga era visual rocka rozpoczęła się w 1993 roku, a jej główni przedstawiciele to MALICE MIZER, GLAY i L’Arc~en~Ciel. Jak na ironię, dwie ostatnie formacje nie są już dzisiaj kojarzone ze swoimi viusalowymi korzeniami. W tym okresie wizerunek muzyków charakteryzowała wyższa niż wcześniej jakość stylu wizualnego. Ponadto różnorodność muzyki tworzonej przez grupy także się zwiększyła. To w tym właśnie czasie, około 1995 roku, japońska muzyka mainstreamowa zauważyła visual kei, wywołując modę na ten styl wśród ogółu populacji, która trwała kolejne cztery lata.

W 1997 roku, kiedy to neo-glam odnosił w Ameryce sukcesy za sprawą Marilyna Mansona, visual kei przechodził kolejną zmianę - nadchodziła trzecia era visual rocka. Był to czas takich zespołów, jak La’cryma Christi, ROUAGE i PENICILLIN. W tym czasie dominowały wyjątkowo kolorowe, dopracowane kostiumy oraz kontynuowano zróżnicowanie brzmieniowe, pomagając w ten sposób zdefiniować visual kei jako odmienny gatunek muzyki i styl mody. Ponadto w tym czasie powstały nowe style wyrosłe na gruncie oryginalnego kote kei, takie jak "eroguro nansensu kei" ("erotyczno-groteskowy styl nonsensu"), skupiający się na erotyzmie i wykorzystywany przez różnych artystów visual kei (szczególnie cali≠gari), czy "angura kei" ("styl undergroundowy") - należące do niego zespoły nosiły tradycyjne kimona lub japońskie mundury. Era ta wytworzyła również "ouji kei" czy inaczej "styl książęcy", znany zachodniej publiczności pod nazwą "kodona kei" lub "styl chłopięcy". Ouji kei został zapoczątkowany przez Ryutaro, wokalistę Plastic Tree i jest często opisywany jako "chłopięca wersja ubrań wiktoriańskich lolit".1

W 1999 roku wzrastanie visual kei do mainstreamu uległo w Japonii zatrzymaniu i scena okrzepła jako styl undergroundowy.2 Ogół Japończyków zaczął postrzegać visual kei podobnie jak generację otaku ("dziwaków") – miał on być, ze względu na szalony wygląd i często androgyniczny wizerunek członków zespołów, tylko dla słuchaczy dziwnych, zbuntowanych i nieprzystosowanych do społeczeństwa. W związku z tym stereotypem visual kei często kojarzony jest z nastolatkami.3

W 2001 roku visual kei doświadczył kolejnej zmiany - powstała nowa generacja visual kei. Podczas tej fazy ukształtował się radosny "oshare kei" ("modny styl"), który zmienił nie tylko wizerunek, ale i brzmienie visual kei, tworząc weselszy, poprockowy typ brzmienia, któremu często towarzyszyły bardzo kolorowe ubrania. To właśnie w tym okresie zespoły ubierały się modniej niż kiedykolwiek wcześniej, tworząc jednocześnie złożoną muzykę i skomplikowane teksty. Także podczas działania nowej generacji visual kei wywędrował poza Japonię. Jako pierwsza zagraniczny koncert w Azji zagrała w styczniu 1999 roku na Tajwanie LUNA SEA4, a pierwszy występ na Zachodzie miał miejsce w 2002 w Stanach Zjednoczonych za sprawą Duel Jewel.5

Najnowszy etap ewolucji visual kei to neo visual kei, który rozwinął się około roku 20046 - w tym samym czasie, kiedy Europa oraz Ameryki Łacińska i Południowa doświadczały pierwszych koncertów zespołów visual kei, odpowiednio w 2004 i w 2005 roku.7 Ten okres charakteryzował się napływem nowych zespołów, które zalały scenę, a także niestety dużą ilość rozpadów, w tym także wielu popularnych grup visual kei zaliczanych do nowej generacji. Era ta niewątpliwie nadal trwa, a spora ilość fanów fanów narzeka, że neo visual kei produkuje wielu artystów "naśladowców", zbyt podobnych do siebie pod względem wizerunku i brzmienia.8

Jak wiele istniejących obecnie scen muzycznych, visual kei przeszedł wiele zmian, ewoluując w styl, jakim jest dzisiaj. Jednakże należące do niego zespoły same z siebie nie przestają się przekształcać, czyniąc z visual kei nurt będący w ciągłym rozwoju i podlegający zmianom, a który mimo to pozostaje wyrazisty.


W następnym tygodniu...


Bądźcie z nami w przyszłą niedzielę, kiedy zajmiemy się rozwiewaniem powszechnych stereotypów na temat visual kei oraz dyskusją nad społecznym piętnem nadal ciążącym nad tym muzycznym stylem.

___________________________________
1. Ryotarou x CHRISTOPHER NEMETH (2001). "Gothic and Lolita Bible" Vol. 1
2. Wywiad mailowy przeprowadzony z Kiwamu Kaim w dn. 13.02.2011
3. Wywiad mailowy przeprowadzony z Cameron Scholes w dn. 31.03.2011
4. Luna Sea First Asian Tour in Hong Kong 1999 [dok. elektr.] http://ro69.jp/disc/detail/44949 [odczyt: 15.12.2010]; Luna Sea [dok. elektr.] http://en.wikipedia.org/wiki/Luna_Sea [dostęp: 25.05.2011]
5. Project A-Kon [dok. elektr.] http://en.wikipedia.org/wiki/Project_A-Kon [dostęp: 04.04.2011]
6. Oricon (2006). Shinjidai ni Totsunyu! Neo Visual Kei Band Taidō no Kizashi [dok. elektr.] http://www.oricon.co.jp/news/confidence/23842/ [dostęp: 15.03.2011]
7. JaME Schedule [dok. elektr.] http://www.jame-world.com/test/schedule.html [dostęp: 14.04.2011]
8. Globalizing Visual Kei: Fan Survey [dok. elektr.] http://www.jame-world.com/us/articles-73541-globalizing-visual-kei-fan-survey.html [dostęp: 11.03.2011]
powiązani artyści
komentarze
blog comments powered by Disqus
powiązane wątki

Globalizacja visual kei - seria artykułów

reklamy
  • Chaotic Harmony